در سال های اخیر، انواع بیمه نامه ها برای کمک به مردم عزیز ایران صادر شده اند. بیمه عمر یکی از انواع بیمه هایی است که توسط شرکت های بیمه گر مانند بیمه خاورمیانه برای افراد متقاضی این بیمه صادر می شود. این بیمه به نام بیمه آتیه نیز معروف می باشد؛ دلیل این موضوع هم این است که این بیمه یک آینده نگری است و به همین خاطر نام این بیمه، بیمه آتیه نیز می باشد.
یکی از مهمترین چالشهای پیشروی توسعه بیمههای زندگی در سالهای اخیر، افزایش جذابیت بازارهای مالی جایگزین و کاهش توان رقابت محصولات سنتی بیمههای زندگی با سایر ابزارهای مالی فعال در اقتصاد کشور است. در چنین شرایطی، استفاده از ظرفیتهای بازارهای مالی در راستای توسعه بیمههای زندگی و طراحی محصولات بیمهای متصل به این بازارها، ضرورتی اجتنابناپذیر بهنظر میرسد.
توسعه بیمههای زندگی و عرضه محصولات نوین، افزون بر نیاز به زیرساختهای فنی و عملیاتی، بیش از هر چیز مستلزم وجود قوانین، مقررات، شیوهنامهها و دستورالعملهای اجرایی شفاف، منسجم و فاقد ابهام است؛ بهگونهای که شرکتهای بیمه بتوانند محصولات خود را در چارچوبی قانونی، قابلاتکا و پایدار به بیمهگذاران ارائه کنند.
همه افراد در هر بازه سنی می توانند بیمه عمر را خریداری کنند و از مزایای آن در بلند مدت استفاده نمایند. در واقع، بهتر است که بگوییم این بیمه نامه نوعی بیمه است که افراد ملزم هستند طبق قراردادی که با شرکت بیمه گر می پردازند به صورت ماهانه و یا چند ماه یک بار حق بیمه خود را به شرکت بیمه گر بپردازند. حق بیمه به صورت ماهانه و یا چند ماهه با سود مشخصی از افراد گرفته می شود و بدیهی است که هر ماه و یا در هر یک از بازه های زمانی مختلف میزان مبلغ ماهانه ای که باید پرداخت شود، تغییر می کند.
دقت داشته باشید همه افراد در هر بازه سنی می توانند از یک شرکت بیمه گر، بیمه عمر دریافت کنند؛ اما معمولا افرادی که دارای فرزند و سن بالاتری هستند علاقه مند به خرید بیمه نامه عمر می باشند.
قرار دادهای بیمه نامه عمر، از جمله بیمه عمر ایران، در بازه های زمانی مختلفی بسته می شود. به طور مثال در یک نوع از بیمه نامه عمر، قرارداد میان شرکت و میان فرد بیمه شده، 10 سال است. در این 10 سال فرد بیمه شده موظف است که حق بیمه خود را به صورت ماهانه و یا طبق قرارداد خود به صورت چند ماهه بپردازد.
پس از پایان 10 سال شرکت بیمه گر موظف است که حق بیمه پرداخت شده توسط فرد بیمه شده و میزان سود مشخص به فرد بیمه شده پرداخت کند. البته در صورتی که فرد بیمه شده، در زمان پرداخت اقساط فوت شود، بیمه عمر هزینه را به افرادی که بیمه شده در قرارداد خود ذکر کرده است، تعلق خواهد گرفت.
به طور کلی طرح های مختلفی برای خرید بیمه نامه عمر وجود دارد که هر یک از اقشار جامعه می توانند بسته به شرایط مالی خودشان یکی از بیمه نامه ها را خریداری کنند. به طور مثال بیمه عمری وجود دارد که اقساط آن 20 هزار تومان است و بیمه عمری وجود دارد که اقساط آن 300 هزار تومان می باشد. بدیهی است که هر چه میزان اقساط پرداختی توسط فرد بیمه شده بیشتر باشد، میزان مبلغی که پس از گذشت مدت زمان قرار داد به فرد تعلق می گیرد، بیشتر خواهد بود. همچنین، پوشش های بیمه عمر نیز افزایش خواهد یافت.
افرادی که بیمه شدگان سازمان تامین اجتماعی می باشند می توانند جهت استفاده از خدمات غیر حضوری سازمان تامین اجتماعی از سامانه خدمات اینترنتی سازمان تامین اجتماعی استفاده نمایند.
مزایای بیمه عمر
تا به اینجای مقاله با بیمه نامه عمر و کلیات آن آشنا شدیم؛ اما در حال حاضر می خواهیم بدانیم که مزایای بیمه عمر چیست؟ آیا این بیمه نامه برای ما سودمند است یا خیر؟ در ادامه با ما همراه باشید تا مزایای بیمه عمر را برای شما ذکر کنیم.
تامین آینده خود و فرزندانمان از جمله مزیت های اصلی بیمه عمر می باشد. بیمه نامه عمر، مانند بیمه های دیگر نیست که فقط در زمان حادثه و یا یک اتفاق به فرد بیمه شده خسارت بپردازد. بلکه این بیمه نامه یک قرار داد کلی میان فرد بیمه شده و شرکت بیمه گر است که در آینده یک سود تضمینی را در کنار مبلغ پرداخت شده از سوی فرد بیمه شده پرداخت می کند. بنابراین، مبلغی که شما به عنوان اقساط به شرکت بیمه گر پرداخت می کنید، به طور حتم به همراه سود در سال های آینده به شما باز خواهد گشت.
پرداخت بیمه نامه عمر با شرایط مختلفی امکان پذیر است. در حال حاضر شرکت های بیمه گر مختلفی وجود دارند که اشخاص را با شرایط مختلف بیمه می کنند. نحوه پرداخت اقساط در هر یک از این شرکت های بیمه گر و قرار دادهای آن ها متفاوت است. به طور مثال افراد می توانند هم به صورت ماهانه و هم به صورت سالانه حق بیمه خود را بپردازند.
بیمه نامه عمر برای تمامی اقشار جامعه قابل استفاده است. شاید بسیاری از اقشار جامعه نگران آینده خودشان باشند و به همین خاطر بخواهند که از بیمه عمر برای داشتن آینده ای مناسب استفاده کنند. خوشبختانه، بیمه نامه عمر به گونه ای است که همه اقشار جامعه با هر درآمدی می توانند این بیمه نامه را خریداری کنند.
یکی دیگر از مزایای بیمه عمر این است که شما در آینده می توانید مبلغ بیمه خود را به عنوان مستمری دریافت کنید. در واقع، افراد برای دریافت حق بیمه خود دو راه در پیش دارند. اولین راه این است که افراد حق بیمه خود را به صورت یکجا و پس از پایان قرار داد خود خریداری کنند و دومین راه هم این است که حق بیمه خود را به صورت مستمری و ماهانه دریافت نمایند. حق انتخاب میان دو گزینه ذکر شده، از جمله مزایای بیمه عمر و آتیه می باشد.
یکی دیگر از مزایای بیمه آتیه این است که شما می توانید برای پرداخت حق بیمه از سوی شرکت بیمه گر در صورت فوت، یک فردی را به عنوان فرد ذی نفع معرفی کنید. در واقع، آن فردی که به عنوان فرد ذی نفع توسط شما معرفی می شود پس از فوت شما کل مبلغ بیمه را دریافت می کند.
افراد جهت پرداخت حق بیمه تامین اجتماعی به صورت غیر حضوری می توانند از طریق سایت samt.tamin.ir اقدام نمایند.
معایب بیمه عمر
بیمه آتیه و یا عمر از آن جمله از بیمه هایی است معایب خاصی را از آن خود نکرده است. نحوه پرداخت حق بیمه، سود تضمینی، تسهیلاتی که به افرادی که بیمه عمر خریداری کرده اند ارائه می شود و … از جمله مواردی است که باعث می شود نتوان برای معایب بیمه عمر مواردی را ذکر کرد.
به طور کلی بسیاری از بیمه های شرکت های بیمه گر مانند بیمه بدنه خودرو، بیمه تکمیلی درمان و … تنها در زمانی که فرد دچار حادثه می شود و خسارت مالی و یا جانی به فرد بیمه گر اعمال می شود، پای کار می آیند و خسارت فرد خسارت دیده را تامین می کنند؛ شاید این یکی از معایب بیمه های تکمیلی و بیمه نامه های خودرو باشد.
لازم است که بگوییم بیمه آتیه از این عیب هم مستثنی است و خوشبختانه حق بیمه ای که توسط فرد بیمه شده پرداخت می شود با یک سود تضمینی در آینده به فرد بیمه شده و یا بستگان او پرداخت می شود و این به این معنا است که شما در هر صورت از بیمه عمر یک مبلغ و سودی را دریافت می کنید.
شاید تنها عیبی که بتوان برای بیمه نامه عمر به شمار آورد، افزایش هزینه پرداخت ماهانه است. در واقع، پس از گذشت مدت زمانی یک سود مشخصی به هزینه ماهانه ای که فرد بیمه شده باید به عنوان حق بیمه عمر پرداخت کند، افزوده می شود. البته این موضوع بسته به قرارداد میان فرد بیمه شده و شرکت بیمه گر متفاوت است؛ اما به هر حال شاید این موضوع باعث شود که بعضی از افراد به سراغ خرید بیمه نامه عمر نروند.
البته در نظر داشته باشید که سود افزوده شده به حق بیمه ماهانه، چند ماهه و یا حتی سالانه بیمه آتیه بر اساس نرخ تورم است و بدیهی است که این مبلغ در هر ماه و یا هر بازه زمانی پرداخت افزایش پیدا کند. از طرفی این میزان افزایش حق بیمه، آنقدر زیاد نیست که افراد از پس پرداخت آن برنیایند.
افراد جهت مشاهده سوابق بیمه با موبایل نیز به صورت آنلاین می توانند به راحتی به صورت غیر حضوری اقدام نمایند.
شرایط دریافت بیمه عمر
افراد جهت داشتن بیمه عمر می بایست شرایط مناسب برای دریافت آن را داشته باشند. در ادامه در رابطه با شرایطی عمومی در رابطه با داشتن بیمه نامه عمر برای افراد آورده شده است. مواردی که آمده است عواملی مهم برای داشتن بیمه عمر هست.
شرایط سنی برای داشتن بیمه عمر
سن یکی از مهم ترین عوامل در زمان پرداخت حق بیمه در زمان صدور بیمه نامه های عمر می باشد. افراد در سنین مختلف ریسکهای متفاوتی را تجربه میکنند و توانایی جسمی آنها برای انجام فعالیت کاری نیز متفاوت است. همین امر باعث ایجاد شرایط مختلف در تنظیم بیمه عمر میشود.
شرایط جنسیت در زمان دریافت بیمه عمر
در رابطه با نوع جنسیت افراد که ممکن است همانطور که به طور عملی ثابت شده است که طول عمر زن ها بیشتر از مرد ها باشد در رابطه با نرخ این بیمه نامه متفاوت باشد.
بررسی وضعیت سلامت خانوادگی در زمان دریافت بیمه عمر
شرکت های بیمه ای برای پیش از صدور بیمه نامه عمر وضعیت سلامت افراد و همچنین سابقه سلامت خانوادگی افراد را مورد بررسی قرار می دهند.
شرایط شغلی و محیط کار برای دریافت بیمه عمر
نوع شغل افراد و همچنین میزان ریسک محیط کاری افراد نیز یکی از شرایط تعیین کننده در بیمه عمر می باشد. مدت زمان اعتبار وپرداخت مبلغ حق بیمه عمر با توجه به شرایط مختلف شغل ها می باشد و اگر محیط کاری ریسک زیادی از نظر خطر برای شخص داشته باشد حق بیمه بالاتری خواهد داشت.
افرادی که نیاز به دریافت فیش حقوقی خود دارند می توانند به راحتی جهت دریافت فیش حقوقی با موبایل به صورت آنلاین اقدام نمایند.
جایگاه بیمه زندگی و سرمایهگذاری در آییننامه ۱۰۷
بر اساس آییننامه شماره۱۰۷ بیمههای زندگی، مصوب ۱۰/۵/۱۴۰۳ شورایعالی بیمه، بیمههای زندگی به هفت گروه تقسیم شدهاند:
الف) بیمه بهشرط فوت
ب) بیمه بهشرط حیات
ج) بیمه مختلط
د) بیمه مستمری
هـ) بیمه زندگی و تشکیل سرمایه
و) بیمه زندگی و تشکیل سرمایه متصل به دارایی
ز) بیمه زندگی و مدیریت سرمایه
در بیمهنامههایی که پیشازاین و بهموجب آییننامه ۱۳ صادر میشدند، سرمایه بیمه صرفا در صورت فوت یا حیات بیمهشده در پایان مدت بیمه به ذینفع پرداخت میگردید. بااینحال، از دهه۱۳۸۰ شمسی و با معرفی «بیمه جامع زندگی و سرمایهگذاری» و سپس تصویب آییننامه ۶۸، این رویکرد تغییر یافت و بخش سرمایهگذاری بیمهنامه، فارغ از وقوع فوت یا حیات بیمهشده، قابلپرداخت شد.
مفهوم بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا
در بند«ز» ماده۲ آییننامه ۱۰۷، از محصولی با عنوان «بیمه زندگی و مدیریت سرمایه» نامبردهشده و در تبصرهذیل آن، این محصول با عنوان «بیمه مجزا» تعریف شدهاست:
«قراردادی که در آن بیمهگر تعهد میکند در ازای پرداخت حقبیمه توسط بیمهگذار، دو قرارداد بیمه زندگی و سرمایهگذاری کاملا مستقل از یکدیگر تنظیم کند، بهنحویکه امکان تحصیل یا واگذاری هریک از آنها بهتنهایی در بازارهای مرتبط وجود داشتهباشد.»
بر اساس «تبصره۱ ماده۲ آییننامه ۱۰۷»، بیمهنامههای موضوع بندهای(هـ) و(و) در زمره بیمههای زندگی تشکیل سرمایه(مرکب) قرار میگیرند، درحالیکه بیمهنامههای بند(ز) در دسته بیمههای مجزا طبقهبندی میشوند.
همچنین در بند«ب» از قسمت ۱۲-۳ یادداشتهای مالی قراردادهای بیمه زندگی و سرمایهگذاری، قراردادهای مجزا بهعنوان قراردادهایی تعریف شدهاند که در آنها:
۱. اجزای بیمهای و سرمایهگذاری کاملا مستقل و فاقد وابستگی متقابلهستند.
۲. قرارداد سرمایهگذاری بهصورت جداگانه، با همان شرایط، توسط شرکت بیمه یا سایر نهادهای مالی در بازار قابلعرضه باشد.
ویژگیها و ساختار بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا
بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا نوعی از بیمههای زندگی است که در آن، حقبیمه پرداختی بیمهگذار پس از کسر هزینههای بیمهگری، در حسابی کاملا مجزا از داراییهای شرکت بیمه سرمایهگذاری شده و منافع آن متعلق به بیمهگذار است. در این ساختار، ریسک سرمایهگذاری متوجه بیمهگذار بوده و شرکت بیمه تعهدی نسبت به تضمین سود آن ندارد.
در بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا حقبیمه پرداختی به دو بخش مستقل تقسیم میشود:
۱. بخش بیمهای
شامل پوششها و ریسکهای فوت، ازکارافتادگی، بیماریهای خاص و سایر پوششهای تکمیلی اختیاری است. هزینههای ریسک و کارمزدهای فروش بیمهنامه از این بخش کسر میگردد.
۲. بخش سرمایهگذاری(حساب مجزا)
وجوه این بخش در صندوقها یا پرتفویهای مشخص سرمایهگذاری میشود. بازده سرمایهگذاری وابسته بهعملکرد بازار بوده و میتواند مثبت یا منفی باشد. داراییهای این حساب بهطور کامل از داراییهای شرکت بیمه تفکیک شدهاست.
در مقابل، در بیمههای زندگی سنتی، سود معمولا بهصورت تضمینشده یا فنی تعریفشده و ریسک سرمایهگذاری عمدتا بر عهده شرکت بیمه قرار داشت و دارد.
ابهامات اجرایی و خلأهای مقرراتی بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا
باوجود تعاریف ارائهشده در آییننامه ۱۰۷، حدومرز دقیق و غیرقابلتفسیر میان بیمههای موضوعبندهای(هـ)،(و) و (ز) بهطور شفاف تعیین نشدهاست. شرایط مقرر برای بیمههای زندگی و سرمایهگذاری مجزا قابلیت تعمیم به سایر انواع بیمههای زندگی را نیز دارد و الزام به صدور دو قرارداد مستقل، بهویژه قرارداد سرمایهگذاری، از منظر اهداف و وظایف قانونی شرکتهای بیمه محل تأمل است. همچنین وجود ابهامات مشروح ذیل در آییننامه مذکور میتواند فرآیند طراحی محصول در شرکتهای بیمه را طولانی و چالشهای احتمالی آن را در فرآیندهای صدور و مدیریت این محصول را افزایش دهد.
۱. بازخرید و وام: تعیینتکلیف امکان یا عدمامکان بازخرید و اعطای وام از بخش سرمایهگذاری بهصورت شفاف مشخص نشدهاست.
۲. نرخ تضمینهای فنی: مشخص نیست آیا بخش سرمایهگذاری مشمول سود مشارکت یا تضمین فنی خواهد بود یا خیر.
۳. فسخ قرارداد و آثار آن: شرایط فسخ هر بخش از قرارداد و تاثیر آن بر بخش دیگر نامشخص است.
۴. تعیین ذینفعان: نحوه تعیین ذینفعان برای هر بخش و بهویژه بخش سرمایهگذاری، قابلیت ایجاد دعاوی حقوقی دارد.
۵. پرداخت واریز به اندوختهها و برداشتها: قوانین شفاف برای واریز، برداشت یا انتقال وجوه بین حسابها و بخشها وجود ندارد.
۶. کارمزد شبکه فروش: سهم و نحوه پرداخت کارمزد فروش و وصول برای بخش سرمایهگذاری نامشخص است.
۷. نگهداری ذخایر، واگذاری اتکایی و شیوه حسابداری: نحوه احتساب بخش سرمایهگذاری در ذخایر فنی، اتکایی و صورتهای مالی شرکت بیمه و گزارش به بیمه مرکزی نیازمند تبیین دقیق است.
۸. تامین نقدینگی شرکتهای بیمه: پیامدهای عملیاتی و نقدینگی ناشی از تفکیک منابع بیمهای و سرمایهگذاری بهصورت شفاف مشخص نشدهاست.
۹. فناوری و نگهداری اطلاعات: الزامات نرمافزاری و حفظ و نگهداری اطلاعات برای مدیریت همزمان دو بخش و گزارشدهی به نهادهای ناظر بهطور کامل تعیین نشدهاست.
ابهامات فوق نشان میدهد؛ در صورت فقدان دستورالعملهای اجرایی و شفافیت مقرراتی، بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا میتواند ریسکهای عملیاتی، حقوقی و مالی قابلتوجهی ایجاد کند. این امر بر توانگری مالی شرکتهای بیمه، شفافیت حسابرسی، ذخایر فنی و نقش نظارتی بیمه مرکزی و… اثرگذار خواهد بود.
مزایا و معایب بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا
ارائه محصول بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا برای بیمهگذاران بیمههای زندگی، شرکتهای بیمه، شبکه فروش و سایر ذینفعان پیامدهای مثبت و منفی مختلفی را بهدنبال خواهدداشت که مهمترین آنها به شرح ذیل است:
مزایا:
۱. شفافیت کامل در تفکیک منابع بیمهای و سرمایهگذاری.
۲. امکان انتخاب سبد یا صندوق سرمایهگذاری توسط بیمهگذاران.
۳. کاهش ریسک تعهدات سرمایهگذاری برای شرکتهای بیمه.
۴. تقویت پیوند صنعت بیمه و بازار سرمایه.
معایب و ریسکها:
۱. عدمتضمین سود و احتمال بازدهی منفی برای بیمهگذاران.
۲. نیاز به اطلاعات مالی کامل توسط بیمهگذاران.
۳. افزایش پیچیدگیهای حقوقی، حسابداری و نظارتی.
۴. جابهجایی مکرر سبدهای سرمایهگذاری.
۵. تضعیف نقش بیمهگر و تبدیل آن به واسطه مالی.
الزامات اجرای موفق در ایران
ارائه کارآمد و موثر محصول بیمه زندگی وسرمایهگذاری مجزا مستلزم فراهمسازی الزامات زیر است:
۱. تدوین چارچوب نظارتی شفاف و جامع.
۲. اتصال نظاممند به صندوقهای سرمایهگذاری واجد صلاحیت.
۳. شفافیت کامل در گزارشدهی مالی.
۴. نظارت هماهنگ بیمه مرکزی و سازمان بورس.
۵. طراحی نظام کارمزد متناسب با ماهیت غیرتضمینی محصول.
۶. آموزش تخصصی شبکه فروش.
جمعبندی نهایی
بیمه زندگی و سرمایهگذاری مجزا، بهعنوان محصولی نوین در چارچوب آییننامه ۱۰۷ بیمههای زندگی، میتواند در صورت طراحی دقیق، به ابزاری موثر برای توسعه بیمههای زندگی و همافزایی میان صنعت بیمه و بازار سرمایه تبدیل شود.
بااینحال، در اقتصادی مانند ایران که با تورم مزمن، نوسانات شدید بازارهای مالی و محدودیت ابزارهای سرمایهگذاری بیمهای مواجه است؛ اجرای این محصول بدون مقررات تکمیلی میتواند پیامدهای منفی قابلتوجهی برای توانگری مالی بیمهگران، نظام مالیاتی، دعاوی حقوقی، حسابداری، ذخایر فنی و نقش حاکمیتی بیمه مرکزی بههمراه داشتهباشد.
در نهایت، بیمههای زندگی و سرمایهگذاری مجزا در صورتی میتواند به ابزار تحول ساختاری بیمههای زندگی بدل شود که چارچوب مقررات و دستورالعمل جامع، نظام کارمزد صحیح، آموزش شبکه فروش و نظارت نهادی هوشمند، بهطور همزمان طراحی و اجرا شود. در غیراینصورت، این محصولات بیش از آنکه موجب توسعه بیمههای زندگی شود، ممکن است به تضعیف نقش بیمهگر و خروج منابع از صنعت بیمه منتهی شود.
