دانشمندان با ترکیب ژنهای قارچهای درخشان و گیاهان معمولی، موفق به خلق موجوداتی شدهاند که تاریکی را میبلعند و نوری سبز و آرامبخش ساطع میکنند.
نور توسط موجودات زنده
از اعماق جنگلهای استوایی تا آزمایشگاههای پیشرفته تکنولوژی، رازی نهفته بود که حالا به متن زندگی ما باز شده است. پدیده «زیستتابی» یا تولید نور توسط موجودات زنده، سالهاست که در کرمهای شبتاب و برخی ماهیان اعماق دریا دیده میشود، اما حالا مهندسان زیستی توانستهاند این توانایی را به گیاهان آپارتمانی منتقل کنند. این پروژه که ابتدا برای حل مشکل روشنایی در کلونیهای آینده روی مریخ و ماه طراحی شده بود، حالا پایش به خانههای زمینی باز شده است. در این گزارش بررسی میکنیم که چگونه این گیاهان درخشان میتوانند همزمان هم اکسیژن تولید کنند، هم دیاکسیدکربن را جذب کنند و هم قبض برق شما را به صفر برسانند.
تولد اولین چراغهای زنده جهان
تیمی از پژوهشگران بینالمللی با استفاده از فناوری ویرایش ژن، دیانایِ نوعی قارچ درخشان را به گیاه تنباکو و سپس به گیاهان زینتی مثل «پتوس» منتقل کردند. برخلاف تلاشهای قبلی که نور ضعیفی تولید میکردند، نسل جدید این گیاهان بهقدری درخشان است که میتوان در کنار آنها بهراحتی حرکت کرد و اشیا را دید. این گیاهان در تمام طول چرخه زندگی خود، از جوانی تا پیری، بدون نیاز به هیچ ماده شیمیایی اضافی، نور تولید میکنند.
چرا این گیاهان نمیسوزند؟
سوال اصلی اینجاست: انرژی این نور از کجا تامین میشود؟ دانشمندان از مولکولی به نام «اسید کافئیک» استفاده کردهاند که در همه گیاهان وجود دارد. آنها با ایجاد یکچرخه متابولیک، این اسید را به مادهای تبدیل میکنند که نور ساطع میکند و سپس دوباره آن را به حالت اول برمیگردانند. این یعنی گیاه با استفاده از همان انرژی که از فتوسنتز (نور خورشید) به دست میآورد، در شب نورافشانی میکند.
از خیابانهای شهر تا گلخانههای مریخی
به گزارش: سایت MIT Technology Review / National Geographic کاربرد این کشف بسیار فراتر از زیبایی است. محققان ناسا بهشدت روی این پروژه سرمایهگذاری کردهاند. در سفرهای طولانی فضایی، حمل لامپ و باتری وزن زیادی دارد، اما بذر گیاهانی که خودشان نور تولید میکنند، بهترین منبع روشنایی برای پایگاههای فضایی هستند. ازسویدیگر، طراحان شهری به این فکر افتادهاند که درختان خیابانها را با انواع شبتاب جایگزین کنند تا مصرف برق شهری در شب به حداقل برسد.
آیا این گیاهان برای انسان خطرناک هستند؟
یکی از نگرانیهای مخاطبان، تغییرات ژنتیکی و احتمال سمی بودن این گیاهان است. اما آزمایشها نشان داده که این نورافشانی هیچ تاثیر منفی بر سلامت انسان یا حیوانات خانگی ندارد. در واقع، این گیاهان درست مثل گیاهان معمولی عمل میکنند؛ آنها همان مقدار اکسیژن تولید میکنند و همان مقدار آب نیاز دارند، با این تفاوت که شبها به یک اثر هنری درخشان تبدیل میشوند.
خرید نورِ سبز
شرکتهای دانشبنیان در آمریکا و اروپا هماکنون پیشفروش اولین سری از این گیاهان را آغاز کردهاند. اگرچه قیمت اولیه آنها کمی بالاتر از گیاهان معمولی است، اما استقبال بینظیر مردم نشان میدهد که تمایل به داشتن یک «تکه از فیلم آواتار» در خانه بسیار بالاست. دانشمندان در حال حاضر روی تغییر رنگ این نورها کار میکنند تا بتوانند گیاهانی با نور آبی، قرمز و ارغوانی نیز تولید کنند.
راهکاری هوشمندانه و پایدار
گیاهان شبتاب تنها یک گجت جدید نیستند؛ آنها نمادی از آشتی دوباره تکنولوژی با طبیعتاند. در جهانی که با بحران انرژی دستوپنجه نرم میکند، بازگشت به منابع زیستی برای تامین نیازهای اولیه مثل روشنایی، راهکاری هوشمندانه و پایدار است. شاید تا چند دهه دیگر، وقتی شبهنگام به آسمان شهر نگاه میکنیم، بهجای چراغهای برقی نارنجی، شاهد درخشش نرم و سبز درختانی باشیم که زمین را به بهشتی درخشان تبدیل کردهاند.
